Czym są białe certyfikaty?


Czym są białe certyfikaty?

Ocieplenie klimatu, coraz większe ilości zanieczyszczeń oraz rosnące rachunki za prąd sprawiają, że przedsiębiorstwa decydują się na wdrożenie rozwiązań redukujących zużycie energii elektrycznej. W planowaniu całego procesu niezbędne okazują się tzw. białe certyfikaty, czyli świadectwa efektywności energetycznej.

Białe certyfikaty to zaświadczenia potwierdzające osiągnięcie oszczędności w gospodarowaniu energią, które wydawane są przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Dokumenty te można otrzymać za planowane działanie proefektywnościowe.

Kto i kiedy może ubiegać się o Białe Certyfikaty?

Zazwyczaj ubieganie się o Świadectwo Efektywności Energetycznej odbywa się jeszcze przed wdrożeniem inwestycji. Białe certyfikaty dają szansę otrzymania dodatkowych środków pieniężnych. Świadectwa Efektywności Energetycznej powinni zainteresować również producentów i firmy, które chcą wykorzystać je do poprawy konkurencyjności oferowanych przez siebie rozwiązań i produktów.

Białe Certyfikaty mogą zostać przyznane każdemu, kto zamierza zrealizować inwestycję mającą na celu zwiększenie rocznej efektywności energetycznej minimum o 10 toe (czyt. ton oleju ekwiwalentnego), co odpowiada ok. 1160 MWh. Przy czym nie musi dotyczyć tylko jednego, ale również całej grupy działań. Kwalifikacja wniosku nie odbywa się samoczynnie – aby uzyskać dokument, należy złożyć odpowiedni wniosek o wydanie świadectwa efektywności energetycznej.

W jaki sposób uzyskać Białe Certyfikaty?

System białych certyfikatów powstał w 2011 r., jego rolą jest stymulacja i wymuszanie zachowań prooszczędnościowych, które mają wpływ na całą gospodarkę. System ten reguluje Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej nakładająca na określone podmioty obowiązek umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji określonej ilości białych certyfikatów albo uiszczenia odpowiedniej opłaty zastępczej. Uzyskanie świadectw efektywności energetycznej przez zobligowane do tego podmioty odbywa się na dwa sposoby – poprzez realizację przedsięwzięć poprawiających stan efektywności energetycznej lub poprzez wykupienie certyfikatów na Towarowej Giełdzie Energii.

Białe certyfikaty są podmiotem obrotu na Towarowej Giełdzie Energii S.A. Oznacza to, że można je spieniężyć, sprzedając je podmiotom zobowiązanym do ich umarzania: dystrybutorom i operatorom systemów przesyłowych oraz firmom energetycznym, które specjalizują się w sprzedaży energii elektrycznej, ciepła i gazu.

Jakie działania modernizacyjne kwalifikują do uzyskania świadectw efektywności energetycznej?

Białe certyfikaty można uzyskać za prawie wszystkie działania, które mają na celu zaoszczędzenie lub lepsze wykorzystanie zużytej energii. Lista tego typu przedsięwzięć jest bardzo długa, określa ją art. 19.1. ustawy o efektywności energetycznej. Poniżej podajemy kilka przykładów inwestycji, które najczęściej kwalifikują przedsiębiorców do uzyskania białych certyfikatów:

  • modernizacja sieci ciepłowniczych i systemów chłodzenia
  • izolacja instalacji przemysłowych
  • przebudowa i remont budynków
  • ograniczenie strat związanych z poborem, przesyłaniem lub dystrybucją energii
  • wymiana instalacji, urządzeń technicznych oraz urządzeń IT
  • modernizacja oraz automatyzacja procesów technologicznych i produkcyjnych
  • stosowanie energii wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii np. do
  • ogrzewania lub chłodzenia obiektów

Ubieganie się o białe certyfikaty – kwestie formalne

Wydanie świadectwa efektywności energetycznej odbywa się w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku. Dokument nie musi być składany samodzielnie przez przedsiębiorcę. Najlepiej wszystkie związane z tym formalności przekazać firmie zajmującej się optymalizacją i wdrażaniem nowoczesnych rozwiązań energetycznych. Dzięki temu przedsiębiorca będzie mieć pewność, czy dana inwestycja kwalifikuje się do przyznania certyfikatu i czy naprawdę jest optymalnym rozwiązaniem dla prowadzonego biznesu. Specjaliści oszacują też wartość możliwych do otrzymania białych certyfikatów oraz sporządzą audyt efektywności energetycznej, który jest niezbędny do przedstawienia wniosku Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki.
Cały proces ubiegania się o biały certyfikat wygląda więc następująco:

  1. Wybór i identyfikacja planowanych przedsięwzięć, które mają być dofinansowane przez udział w systemie białych certyfikatów.
  2. Wykonanie audytu efektywności energetycznej.
  3. Złożenie wniosku w Urzędzie Regulacji Energetyki.
  4. Otrzymanie świadectwa efektywności energetycznej.
  5. Realizacja planowanego przedsięwzięcia.
  6. Ponowny audyt efektywności energetycznej.

Audyt efektywności energetycznej

Audyt efektywności energetycznej obejmuje techniczną inwentaryzację budynków, instalacji i urządzeń oraz szczegółowe określenie czynników, które wpływają na zużycie energii w firmie. Dobrze przeprowadzony audyt daje rozeznanie na temat tego, ile energii rzeczywiście jest w stanie zredukować nowa inwestycja. Audyt efektywności energetycznej przeprowadzany jest dwukrotnie – przed i po dokonaniu inwestycji.
Należy wiedzieć, że za źle przeprowadzony audyt grożą wysokie konsekwencje, nawet do 3 000 000 zł grzywny! Wykrycie nieprawidłowości może być zlecone przez Prezesa URE, który ma prawo do wyrywkowej weryfikacji audytów, co ważne również po dokonaniu inwestycji. Jeśli oszczędność planowana we wniosku będzie inna, niż wykaże kontrola, wnioskodawca obarczony zostanie sankcją w postaci kary pieniężnej w wysokości do 10% przychodu osiągniętego w ubiegłym roku podatkowym oraz niemożnością ubiegania się o kolejne certyfikaty przez 5 lat od deklarowanej daty zakończenia inwestycji.
Dodatkowo negatywny wynik kontroli nakłada na wnioskodawcę obowiązek umorzenia świadectwa (jego wartość ma stanowić różnicę między ilością finalnej energii wynikającej z przyznanego certyfikatu a ilością energii, którą faktycznie zaoszczędzono) w ciągu 6 miesięcy od wykrycia nieprawidłowości. Jeśli przedsiębiorca nie wypełni tego obowiązku, może narazić się na karę nawet 3 000 000 zł.
Jak widać, formalności związanych z przyznawaniem białych certyfikatów jest dość sporo, dlatego warto powierzyć je wykwalifikowanym podmiotom, które zajmują się tym na co dzień.