Czym jest i jak działa rynek mocy?


Czym jest i jak działa rynek mocy?

Z roku na rok zapotrzebowanie na energię elektryczną wciąż rośnie. Podobnie jak potrzeby inwestycyjne dotyczące budowy nowych i modernizacji istniejących jednostek wytwórczych. Sytuacji nie polepszają ocieplenie klimatu oraz coraz bardziej rygorystyczne ustawy dotyczące ochrony środowiska. Dlatego właśnie powstał rynek mocy – ustawa zapewniająca stabilizację systemu elektroenergetycznego.

Co to jest rynek mocy?

Rynek mocy to rozwiązanie regulacyjne zapewniające stabilizację dostaw energii elektrycznej do gospodarstw domowych oraz przemysłu w planie długoterminowym. Jest to więc gwarancja nieprzerwanej dostawy prądu dla wszystkich odbiorców energii elektrycznej. Rynek mocy w Polsce wprowadzony został w 2017 r. i ma funkcjonować do 2046 roku.

Głównym powodem powstania rynku mocy była obawa przed tzw. blackoutem, czyli awarią systemu skutkującą utratą lub znacznym ograniczeniem napięcia na dużym obszarze. Jak wynika z analiz Operatora Systemu Przesyłowego, który jest odpowiedzialny za bilansowanie mocy w polskim Krajowym Systemie Elektroenergetycznym, widmo deficytu wymagalnego poziomu mocy było prawdopodobne już w 2020 roku. Brak podjęcia jakichkolwiek środków bezpieczeństwa ze strony Ministerstwa Energii mogło stworzyć więc realne problemy dla polskiej gospodarki.

Od czego zależy stabilność systemu i jak ochroni go rynek mocy?

Stabilność systemu elektroenergetycznego uzależniona jest od wielu różnych czynników m.in. źródeł odnawialnych (OZE), które odgrywają na rynku energii coraz większą rolę. Obecnie jest ona na tyle duża, że subsydialne źródła energii mają pierwszeństwo we wprowadzaniu energii do sieci elektrycznej. Niestety skutkuje to ograniczeniem rzeczywistego czasu pracy bloków, które będąc w pełni sterowalnymi źródłami energii, muszą jednocześnie pozostać w gotowości do podjęcia pracy podczas braku generacji źródeł odnawialnych. Do zmiany tego stanu rzeczy dąży rynek mocy. Ustawa zakłada bezpieczny rozwój OZE, bez ich negatywnego wpływu na ciągłość dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych.

Należy zaznaczyć, że takie subsydialne źródła energii, mimo wielu zalet, w tym głównie dla środowiska, charakteryzują się stosunkowo dużą niestabilnością wytwarzania. Równowaga systemu elektroenergetycznemu jest znacznie bardziej uzależniona od konwencjonalnych źródeł energii. A te z kolei wymagają wielonakładowych inwestycji i znacznych modernizacji, które przy obecnych cenach energii, są po prostu nieopłacalne. Jednym z oczekiwanych rezultatów rynku mocy jest właśnie inwestowanie w nowe elektrownie.

Kolejną przyczyną niestabilności systemu i wystąpienie blockoutu mogą być przeciążenia sieci i odłączenie poszczególnych elektrowni. Do tych dwóch zdarzeń mogą z kolei doprowadzić m.in. wspomniane odstawienie bloków w elektrowniach, uszkodzenia poszczególnych składowych elementów sieci, zjawiska atmosferyczne oraz coraz niższy stan wód potrzebnych do chłodzenia elektrowni. Rynek mocy w Polsce ma zapewnić rozwój magazynów energii oraz redukcję jej zapotrzebowania wśród odbiorców poprzez uelastycznienie procesu zarządzania zużyciem energii.

Rynek mocy – aukcje

Pod względem organizacji, rynek mocy jest systemem dwutowarowym. Oznacza to, że poza samą energią, sprzedawana jest również gotowość do zapewnienia określonej mocy. Usługa ta jest odpowiednio wynagradzana. Wybór dostawców energii elektrycznej dokonany zostaje w wyniku aukcji typu holenderskiego, czyli takiej, w której cena wywoławcza jest stopniowo obniżana. Zwycięzca aukcji jest zmuszony do pozostania w gotowości i dostarczenia mocy w wyznaczonych godzinach, kiedy występuje największe zapotrzebowanie wśród krajowych odbiorców.

Kto może być podmiotem w rynku mocy?

Gotowość do zapewnienia określonej mocy mogą wyrazić: dostawcy mocy, właściciele jednostek fizycznych, operatorzy systemu przesyłowego elektroenergetycznego, operatorzy systemu dystrybucyjnego oraz zarządcy rozliczeń.

Aby jednostki rynku mocy mogły wziąć udział w licytacji, muszą przejść proces certyfikacji ogólnej oraz proces certyfikacji do aukcji głównej. Oba procesy powinny być zakończone otrzymaniem tzw. białych certyfikatów.

Rynek mocy – znaczenie dla odbiorców energii?

Szacuje się, że wprowadzenie rynku mocy w Polsce przyniosło kilka miliardów oszczędności. I choć zwykły Kowalski może narzekać na nieco wyższe rachunki w postaci dodatkowej opłaty mocowej, jedno jest pewne – długoterminowa utrata prądu mu nie grozi. Gwarancja pokrycia prognozowanego zapotrzebowania odbiorców na moc w danym roku, kontraktowana jest z kilkuletnim wyprzedzeniem.

Należy przy tym pamiętać, iż do sprawnej obsługi rozliczeń w ramach rynku mocy niezbędnym narzędziem są systemy kontrolujące on-line pobieraną moc oraz wyposażone w urządzenia pozwalające w 100% rozliczyć się z wykorzystanej i oddanej rezerwy, takie jak Optimal Smart Hub.

Brak wprowadzenia rynku mocy skutkować mógłby częstymi awariami zasilania, co w gospodarce oznaczałoby tak naprawdę jeszcze bardziej kosztowne straty. Przestoje w produkcji mogłyby spowodować przeniesienia zakładów przemysłowych na rynki zagraniczne.

+ There are no comments

Add yours